كيست كه باور نكند بسياري از مشكلات بزرگ اين سرزمين محصول«سبزي پاككردن» مردان بوده و سالها زمان ميبرد تا اين عادت زشت و مذموم از سرشان بيفتد! كيست كه نپذيرد همان هنگام كه مردان، از صدراعظم و وزير و وكيل گرفته تا صاحب منصب و لشگري پاي بساط«سبزي پاككردن» نشستند، سرنوشت اين ديار چيزي جز آنكه بايد، نوشته شد؟ كيست كه اين اشتباه بزرگ را در ذهن مرور كند و از آنكه نامش را چون آنها «مرد» بنهند، شرمگين نشود؟!
چون بساط شاهي در ييلاقي از ييلاقات پايتخت برپا ميشد، ميتوانستي همه بزرگان اين ديار را ببيني با خدم و حشم فراوان، گوشهگوشه باغ كه به دنبال كاري بودند و مشغول نمايش مقابل ناصرالدين شاه قاجار!
اصلا انگار براي آنها تقدير سال آيندهشان در همان باغ و بوستان نگاشته ميشد. چنين بود كه از هر حيله و خدعهاي بهره ميبردند تا بيشتر مقابل شاه قرار گرفته و ساعيتر به چشم آيند و اين تلاششان براي خودنمايي گاه آنچنان زشت و كريه ميشد كه شاه و سوگليهايشان را به خنده واميداشت. همانها را كه با همين نمايشها و تظاهركنندگانش زنده بودند و سردماغ!
چنين بود كه هر لحظه ميشد، امير و وزيري را ديد كه ديگ و دلو دست گرفته، دواندوان از برابر شاه ميگذرد، لحظهاي ميايستد، عرق از پيشاني پاك كرده و دوباره به دو ميرود! دل به هم ميزد اين كارشان.
گروه دوم كه كمي خوددارتر و اما چون همان دسته اول در پي خودنمايي و نمايش برابر شاه بودند، اما شيوهشان فرق ميكرد. ميگويند هر يك سبدي از سبزي مقابل پاي گذاشته، بر زمين مينشستند و تربچه از ريحان سوا ميكردند تا لحظهاي كه شاه برسد و چشماش به آنها بيفتد.
يكي از مورخان مينويسد: «شاه بر صندلي جلوس كرده، عمليات آشپزان با نواي موسيقي شروع ميشد. سپس شاه ميرفت و وزرا مشغول پاككردن سبزي آش شاهانه ميشدند. من خودم تصويري از اين «سبزيپاككن»ها را پيش چشم دارم. صدراعظم بادنجان پوست ميكرد و آن ديگري سيبزميني»!
انصاف را اگر از پيش چشم نبريم، از اين «سبزيپاككنها» هنوز فراوان است و رسم زشتشان برپا. آنها كه به بازي و نمايشي ميخواهند مدام پيش چشم باشند و بدينسان بالاتر روند. در اين ميان تنها ميمانند بزرگان كه رفتار و عملشان ميتواند ادامه يافتن عادت ناپسند عهدناصري را متوقف سازد. آنها كه به «سبزيپاككردن» چاپلوسان وقعي ننهند و حتي برابر اين ظاهرسازي و تملقگويي سخت بايستند. آنها كه اهل رتبهدادن بر اطرافيان جز به دليل «شايستگي و اخلاقمداريشان» نيستند.
